شناشیر

ساحل بوجیکدون

دل‌آرام و بوجيكدون

در جستجوی آخرين بازماندگان لنج‌سازی چوبی به روستای ساحلی دل‌آرام رسيديم. روزگار درازی است كه لنج‌سازی چوبی از رونق افتاده و لنج‌های فايبر‌گلاس جايگزين آن شده. لنج‌های چوبی و گلافان لنج‌ساز دارای فرهنگ كهن و پرباری هستند.

سال 1372 كه از روستای عسلويه عكاسی می‌كردم، نمی‌دانستم تا چند سال ديگر منطقه انرژی پارس جنوبی تمام محيط‌زيست آنجا را نابود می‌كند ولی حالا بخوبی می‌دانم با شروع بكار پارس شمالی، دل‌آرام و بوجيكدونی باقی نمی‌ماند. اقامت چند شب در كنار ساحل زيبای روستای بوجيكدون دور از هياهوی زندگی شهری لذت‌بخش بود. ديدن گله دولفين‌های شاد سرخوش در روز و شنيدن زوزه شغال‌ها و صدای امواج دريا در شب بيادم آورد كه هنوز آخرين بازماندگان طبيعت زنده هستند.

ديدن و شنيدن طبيعت شبانه دور از نورهای مصنوعی و صداهای آزار دهنده شهری غنيمت بزرگی است. شعله‌های آتش زير باد سرد زمستانی كنار ساحل و شنيدن قصه‌های دريایی روستائيان پرمهر و محبت بوجيكدون تا دير وقت شب گرمابخش ما بود.  

شناشیر رو به دریا و هوای سفر جاشو

يك موضوع، دو زمان و مكان

بنادر در تمام جهان بدلايل اقتصادی، دروازه ورود و خروج انسان‌ها، كالا و فرهنگ بوده اند. مليت‌ها و مذاهب مختلف در كنار هم در بنادر زندگی و كار می‌كنند. بندر بوشهر نيز از گذشته دور همين خصوصيت را دارا بوده است. حفاری باستانشناسی قبرستان شغاب در سال 1384 به سرپرستی دكتر علی‌اكبر سرفراز نشان داد چهار نوع شيوه تدفين در اين قبرستان منحصربفرد انجام می‌شده است. شيوه‌های مختلف تدفين نشان دهنده وجود مذاهب و مليت‌های متنوع فرهنگی است كه در آن زمان (از تمدن عيلامی در 5000 سال قبل تا اواخر دوره ساسانيان) در اين نقطه ساحلی شهر بوشهر كنونی ساكن بوده‌اند. متاسفانه اين مكان مهم فرهنگی كه در فهرست آثار ملی كشور ايران به ثبت رسده است، در حال حاضر مورد هجوم ساخت و سازهای انسان بی‌هويت قرار گرفته است.

مطلب جالبی را در اینجا می‌خواندم، به ياد گفتگوی چند روز پيش با استاد حسن زنگنه مترجم و نويسنده توانای بوشهری افتادم. استاد پيروان همين مذهب را  كه تا 40 سال پيش در بافت قديم بوشهر زندگی می‌كردند، حتی اعتقادات و مناسك مذهبی آنان را به ياد داشت. بقايای يك كليسا و آثار تمدن و مذاهب مختلف قبل اسلام را هنوز در جزيره خارگ می‌توانيم ببينيم. در بافت قديم بوشهر چندين كليسا و چند كنيسه يهوديان وجود داشته و مساجد شيعه و سنی در فاصله‌های نزديك در محله‌های قديمی هنوز هم فعاليت می‌كنند.

كليسای ظهور ۱۳۵۴

اين دو عكس از محراب كليسای ظهور يكی مربوط به سال 1354 و ديگری همين امروز است. تفاوت اين دو عكس در زمان و مكان است. متأسفانه كليسای ظهور در حال حاضر تخريب شده و اين محراب تنها بازمانده اين كليسا است كه در عمارت مهربان نگهداری می‌شود.

چهره انسان

قدمت عكاسی پرتره به قبل از اختراع دوربين عكاسی برمی‌گردد. انسان غارنشين با كشيدن چند خط بر روی ديوار غار، نقش خود و اسطوره‌هايش را برجای گذاشت. در طول اين چند هزار سال، چهره انسان يكی از مهمترين موضوعات و دغدغه‌های نقاشان و از سال 1826 (تولد دوربين عكاسی) عكاسان بوده است. هيچگاه اين شيفتگی نگاه به چهره انسان‌ها كم نشد و امروزه هم عكاسی پرتره همچنان تأثيرگذار است.

نگاه نوری بیلگه جیلان عكاس ترك به چهره پدرش در مجموعه عكس «برای پدرم» ما را با زندگی و درونيات اين مرد آشنا می‌كند. اين نگاه صرفن مستند و گزارشی نبوده و قدرت عكاس را در ارائه يك نگاه شخصی به موضوع نشان می‌دهد. آنچه كه ما در اين عكس‌ها می‌بينيم جهان‌بينی و تفكر عكاس نسبت به يك انسان و جهان پيرامون اوست و اين هم محيط بيرونی و هم دنيای درونی پدر را شامل می‌شود.

نوری بیلگه جیلان از نگاه محمد رضا میرزایی