شناشیر

نگاه يك اهل قلم به نمايشگاه عكس ماشين نوشته‌های حميد مؤذنی برای ما جماعت عكاس بسيار ارزشمند بود و جای خالی چنين اشاراتی را در عرصه اينترنت و مطبوعات استان ما گوشزد نمود و البته بی‌سوادی جماعت عكاس را كه هيچ قلمی، چه مثبت چه منفی بر اين نمايشگاه عكس به ثبت نرساند، بخوبی عيان ساخت. وحالا يك عكاس قصد نگاه كردن به كتاب فرهنگ داستان نويسی بوشهر دارد. اين نگاه غير تخصصی نه در نفی و نه در اثبات اين كتاب است بلكه فقط اشارتی است مختصر به جای خالی چنين كتاب‌هایی در عرصه فرهنگ استان و مهمتر از آن ارزش‌های قلم فرشيد جان احمديان در باشكوه‌ترين تبلور فرهنگی مردمان خطه جنوب يعنی داستان نويسی است.

گاهی اوقات شوك‌های فرهنگی عجيبی به انسان وارد می‌شود. چنين شوكی را يكی دو سال قبل فيلمساز برجسته ايران خسرو سينایی با ساخت فيلم «گفتگو با سايه» به عرصه فرهنگی ايران وارد كرد. خسرو سينایی هنرمندی بزرگ با سابقه طولانی در توليد آثار ارزشمند سينمای داستانی و مستند است ولی فيلم «گفتگو با سايه» هجويه‌ای است بر زندگی صادق هدايت. ديدن رنج‌آور اين فيلم در سالن مجتمع فرهنگی ارشاد بوشهر موجب نوشتن مطلبی همراه با عصبانيت گرديد كه برای چاپ به هفته نامه نصير سپردم و خدا را شكر كه اين مطلب چاپ نشد و به جای آن نوشته بسيار عالی فرشيد جان احمديان در نقد اين فيلم زينت بخش نصير گرديد. نوشته‌ای مستدل و منطقی در نشان دادن ضعف‌های بيشمار فيلم و مهمتر از آن روشنگری عالمانه نسبت به تهمت‌هایی كه به آثار و شخصيت صادق هدايت وارد شده بود. با خواندن اين نوشته و مقايسه آن با مطلب سراسر احساسی خودم به قدرت قلم جان احمديان پی بردم. نگاه فوق‌العاده تخصصی جان احمديان را در ديگر نوشته‌های او نيز ديده‌ بودم، تحليل او بر سبك نوشتاری صادق چوبك بی اغراق در سطح ايران اگر خست بخرج دهيم و نگويم بی‌نظير ولی مطمئناْ كم نظير است.

چاپ كتاب فرهنگ داستان نويسی بوشهر در فضای كنونی جامعه ما غنيمت ارزشمندی است برای جماعت بی‌سواد و كم سواد ما كه از ميراث باشكوه برجای مانده از داستان نويسان بزرگی همچون رسول پرويزی، صادق چوبك، منيرو روانی‌پور و محمد رضا صفدری نه تنها چيزی نخوانده بلكه حتی نام اين قله‌های ادب خطه جنوب را نشنيده است،   بماند نام ديگرانی كه در تاريخ گذشته و حتی معاصر ما گم شده‌اند.

مقدمه مختصر ولی بسيار مهم اين كتاب از دو منظر ادبی و تاريخی حاوی نكات و مؤلفه‌های اصلی شكل گيری جريان داستان نويسی است و سير تحولی آنرا در نهايت ايجاز به ما نشان می‌دهد. جان احمديان از ريشه‌های اجتماعی و فرهنگی شهر بوشهر نيز، از ورود روزنامه‌های انگليسی و هندی تا انتشار اولين روزنامه اين شهر در كنار تأثير مدرسه سعادت و تمامی اهل قلم آن دوران غافل نبوده است. ريشه‌يابی قلم بدستان داستان نويس بوشهر تا اشاره به نشريات مدرسه‌ای آن دوران كه بزرگان عرصه قلم بعدی در ابتدای راه در آنها می‌نوشتند، نشان بررسی دقيق و همه جانبه تمامی زوايای پنهان در تاريخ را توسط اين پژوهشگر می‌دهد. پژوهشی كه در سطر سطر آن عشق به داستان نويسی را می‌توان ديد. كتاب در بخش اصلی با معرفی زندگینامه و آثار چاپ شده نويسندگان و سپس با تحليل مختصر عناصر برجسته داستان‌های هر كتاب سعی در آشنا نمودن مخاطب با ويژگی‌های قلم هر نويسنده دارد. جان احمديان سعی نموده در كمال ايجاز آثار داستان نويسان را بررسی و معرفی نمايد و البته اين ايجاز در مورد بزرگان عرصه داستان نويسی ايران همچون صادق چوبك، منيرو روانی‌پور و محمد رضا صفدری هم اعمال شده كه ايكاش بررسی آثار اين سه بزرگ در فصل جداگانه و حجم بيشتری انجام می‌شد.

احساسم هنگام نوشتن مطلبی در مورد فيلم «گفتگو با سايه» هر چند همراه با عصبانيت بود ولی احساس صحيحی بود كه درستی مستدل، منطقی و بدون احساس آنرا در نوشته جان احمديان ديدم. اميدوارم اين نگاه به كتاب فرهنگ داستان نويسی بوشهر هم اگر چه احساسی است ولی در اصل موضوع كه ارزشمند بودن اين كتاب است به بی‌راهه نرفته باشد. 

* فرهنگ داستان نویسی بوشهر. فرشید جان احمدیان. انتشارات شروع.چاپ اول. پائیز ۱۳۸۶